دسته بندی : فیزیوتراپی
۱۴۰۴/۱۰/۱۰
سندروم شانه یخزده یا Frozen Shoulder یکی از شایعترین و در عین حال آزاردهندهترین مشکلات مفصل شانه است که میتواند کیفیت زندگی فرد را بهطور جدی تحت تأثیر قرار دهد. این عارضه با درد تدریجی، کاهش دامنه حرکتی و خشکی شدید مفصل شانه شناخته میشود و در صورت عدم درمان صحیح، ممکن است فرد را برای مدت طولانی از انجام فعالیتهای ساده روزمره بازدارد.
برخلاف بسیاری از آسیبهای اسکلتی–عضلانی که بهدنبال ضربه یا حادثه ایجاد میشوند، شانه یخزده اغلب بهآرامی و بدون علت مشخص آغاز میشود. همین موضوع باعث میشود بسیاری از افراد علائم اولیه را نادیده بگیرند و زمانی به فکر درمان بیفتند که دامنه حرکتی شانه بهشدت محدود شده است.
مفصل شانه یکی از متحرکترین مفاصل بدن انسان است. این دامنه حرکتی وسیع بهواسطه ساختار خاص کپسول مفصلی شانه امکانپذیر شده است. در سندروم شانه یخزده، کپسول مفصل شانه دچار التهاب، ضخیمشدگی و چسبندگی میشود. در نتیجه، فضای داخل مفصل کاهش یافته و حرکت شانه بهتدریج دردناک و محدود میگردد.
این چسبندگیها باعث میشوند حتی اگر فرد بخواهد دست خود را با کمک شخص دیگری حرکت دهد، باز هم دامنه حرکت کاهشیافته باشد؛ موضوعی که شانه یخزده را از بسیاری از مشکلات دیگر شانه متمایز میکند.
علائم این عارضه معمولاً بهصورت تدریجی ظاهر میشوند و ممکن است در ابتدا خفیف به نظر برسند، اما به مرور شدت پیدا میکنند:
درد شبانه یکی از آزاردهندهترین علائم شانه یخزده است و بسیاری از بیماران به دلیل اختلال خواب، دچار خستگی مزمن و کاهش تمرکز میشوند.
مرحله دردناک (Freezing Phase)
در این مرحله، التهاب کپسول مفصل آغاز میشود. درد شانه بهتدریج افزایش مییابد و دامنه حرکتی شروع به کاهش میکند. این مرحله ممکن است ۲ تا ۹ ماه طول بکشد و معمولاً درد شدیدتر از محدودیت حرکتی احساس میشود.
در این فاز، درد ممکن است کمی کاهش پیدا کند اما خشکی و محدودیت حرکت به اوج خود میرسد. انجام حرکات ساده بسیار دشوار میشود. این مرحله میتواند ۴ تا ۱۲ ماه ادامه داشته باشد.
در این مرحله، با درمان مناسب، دامنه حرکتی شانه بهتدریج بازمیگردد. درد کاهش مییابد و عملکرد شانه بهتر میشود. این فاز ممکن است ۶ تا ۱۸ ماه طول بکشد.
برخی افراد ریسک بالاتری برای ابتلا به این سندروم دارند، از جمله:
تشخیص این عارضه معمولاً بر اساس معاینه بالینی دقیق صورت میگیرد. پزشک یا متخصص حرکات اصلاحی، دامنه حرکتی فعال و غیرفعال شانه را بررسی میکند. در صورت نیاز، برای رد سایر مشکلات مانند پارگی روتاتورکاف یا آرتروز، تصویربرداریهایی مانند MRI یا X-ray انجام میشود.
تشخیص صحیح، نقش کلیدی در انتخاب روش درمانی مؤثر دارد.
خبر خوب این است که در اکثر موارد، شانه یخزده بدون نیاز به جراحی و با روشهای غیرتهاجمی قابل درمان است؛ البته به شرطی که درمان اصولی و مستمر باشد.
فیزیوتراپی تخصصی
فیزیوتراپی یکی از مؤثرترین روشهای درمان شانه یخزده است. تکنیکهای دستی، تمرینات کششی کنترلشده و استفاده از دستگاههای درمانی به کاهش درد و افزایش دامنه حرکتی کمک میکنند.
تمرینات درمانی باید متناسب با مرحله بیماری طراحی شوند. تمرین بیش از حد یا حرکات اشتباه میتواند التهاب را تشدید کند. به همین دلیل، انجام تمرینات زیر نظر متخصص اهمیت زیادی دارد.
در مراکزی مانند آرتیمان سنتر، برنامههای تمرینی بر اساس آنالیز دقیق وضعیت شانه و شرایط بدنی هر فرد طراحی میشود؛ موضوعی که باعث افزایش اثربخشی درمان و کاهش احتمال عود میگردد.
ماساژ درمانی علمی میتواند به:
کمک کند، بهویژه زمانی که در کنار تمرینات اصلاحی و فیزیوتراپی استفاده شود.
نشستنهای طولانیمدت، کار با موبایل و کامپیوتر و وضعیت نادرست بدن، فشار زیادی به شانه وارد میکند. اصلاح پوسچر و افزایش تحرک روزانه بخش مهمی از درمان موفق است.
برخلاف باور عمومی، استراحت مطلق برای شانه یخزده توصیه نمیشود. آنچه اهمیت دارد، تحرک کنترلشده و هوشمندانه است. تمرینات کششی ملایم و تدریجی باعث باز شدن چسبندگیهای کپسول مفصل میشوند.
در کلاسها و جلسات تمرینی تخصصی، تمرکز اصلی بر:
قرار دارد، بدون اینکه به مفصل فشار اضافی وارد شود.
هرچه درمان زودتر آغاز شود:
تعویق در درمان میتواند باعث مزمن شدن مشکل و طولانی شدن فاز خشکی شود.
اگرچه همیشه امکان پیشگیری کامل وجود ندارد، اما با رعایت موارد زیر میتوان ریسک ابتلا را کاهش داد:
تحرک منظم و ورزش اصولی
سندروم شانه یخزده یک مشکل شایع اما کاملاً قابل درمان است؛ به شرط آنکه با دید علمی و رویکرد تخصصی به آن نگاه شود. ترکیب فیزیوتراپی، تمرینات اصلاحی، ماساژ درمانی و اصلاح سبک زندگی، بهترین نتایج را در درمان این عارضه به همراه دارد.
اگر درد، خشکی یا محدودیت حرکت شانه را تجربه میکنید، بیتوجهی به علائم میتواند مسیر درمان را طولانیتر کند. مراجعه به یک مرکز تخصصی با رویکرد فردمحور و علمی، میتواند روند بازگشت به حرکت طبیعی و بدون درد را بسیار هموارتر کند؛ مسیری که در آن تمرین، آگاهی و مراقبت صحیح نقش اصلی را ایفا میکنند.
